A | A | A

DOSTĘPNOŚĆ

Dostępność WWW (z ang. web accessibility) to dziedzina wiedzy z zakresu interakcji człowieka z komputerem zajmująca się problematyką tworzenia stron i serwisów internetowych dostępnych dla jak najszerszego grona odbiorców, ze szczególnym uwzględnieniem osób niepełnosprawnych i starszych. Dostępność serwisu internetowego oznacza stopień w jakim może być on postrzegany, rozumiany i przeglądany przez wszystkich użytkowników, niezależnie od ich cech lub upośledzeń, a także niezależnie od właściwości używanego przez nich oprogramowania i sprzętu. W Polsce nie ma ustawy, która odnosiłoby się wprost do obowiązku stosowania standardów dostępności lecz jest to silnie zalecane. Programowanie stron internetowych w sposób dostępny oznacza, że niepełnosprawny użytkownik będzie miał możliwość dostępu do strony, odbierania i zrozumienia treści, bezproblemowej nawigacji oraz interakcji ze stroną WWW.

Niewidomi użytkownicy

Na świecie jest około 20mln niewidomych. Wielu z nich korzysta z internetu. Do przeglądania stron używają czytników ekranowych (z ang. screen reader). Są to programy komputerowe, które rozpoznają i interpretują informacje wyświetlane na monitorze komputera, a następnie przedstawiają je użytkownikowi w postaci głosowej. Czytniki ekranowe są formą technologii asystujących. Aby umożliwić czytnikowi poprawne odczytanie informacji ze strony internetowej musi ona być poprawnie zbudowana. Tutaj z pomocą przychodzi semantyczny XHTML . Dzięki niemu można przedstawić nie tylko treść, ale także jej znaczenie. Dzięki temu, czytnik ekranu będzie wiedział, czy w danym momencie odczytuje tytuł, cytat, element listy, link lub etykietę formularza i pozwoli użytkownikowi na odpowiednią interakcję ze stroną. Aby ułatwić użytkownikom z upośledzeniami wzroku przeglądanie stron serwisu, należy przestrzegać kilku podstawowych zasad:

  • Dla każdego obrazu i animacji należy zapewnić tekst alternatywny dzięki użyciu atrybutu alt, który będzie opisywał zawartość grafiki
  • Należy pamiętać, że czytnik ekranu będzie rozpoczynał czytanie według kolejności użytej w xhtml, czyli przy każdym przeładowaniu strony będzie ponownie odczytywał zawartości nagłówka, jak np. tytuł strony, pełną nawigację itp. Może być to bardzo uciążliwe dla niewidzących użytkowników. Dlatego jako jeden z pierwszych elementów strony należy umieścić odnośnik do faktycznej zawartości strony, nazywany najczęściej 'przeskocz do zawartości'. Często umieszcza się też bezpośredni odnośnik do nawigacji. Dzięki temu, użytkownik korzystający z czytnika ekranu będzie mógł już na samym początku wybrać link i przenieść się w odpowiednie miejsce na stronie. Jest to szczególnie przydatne przy czytaniu artykułów podzielonych na więcej niż jedną stronę WWW, gdzie po wybraniu linku do dalszej części użytkownik ma możliwość przejść bezpośrednio do interesującego go tekstu bez konieczności wysłuchania zawartości całej treści poprzedzającej sam artykuł. Jako że linki tego typu te nie są przydatne dla użytkowników oglądających stronę w normalnej przeglądarce, możemy usunąć je z ekranu za pomocą styli CSS.
  • Użycie tabel do kontroli layoutu strony spowoduje, że czytniki ekranu będą czytały tekst kolumna po kolumnie co niekoniecznie musi być zamierzoną kolejnością. Należy umożliwić użytkownikowi czytanie tekstu linia po linii.
  • XHTML zezwala na konfigurację własnych skrótów klawiszowych, które pozwalają na przekierowanie do innej strony serwisu. Stworzenie skrótów klawiszowych do najważniejszych stron serwisu na pewno ułatwi nawigację, szczególnie stałym bywalcom dobrze znającym serwis.
  • Jeśli używamy języków skryptowych takich jak JavaScript do wyświetlania treści należy zapewnić aletrnatywną wersje dla tychże informacji. Czytniki ekranu nie obsługują JavaScript, dlatego przydatny jest znacznik <noscript>, w którym można umieścić treść wyświetlaną wówczas gdy skrypty nie są obsługiwane.
  • Linki powinny być skonstruowane w taki sposób aby słowo tworzące odnośnik miały sens wyrwane z kontekstu. Należy unikać linków typu 'kliknij tutaj'.

Użytkownicy z wadami wzroku

Pewną część użytkowników serwisu będą stanowili internauci ze słabym wzrokiem. Aby zapewnić komfortowe przeglądanie strony internetowej tej grupie ludzi musimy upewnić się, że są oni w stanie odczytać jej zawartość. W tym celu konieczne będzie umieszczenie tekstu o odpowiednim rozmiarze i kontraście. Większość przeglądarek pozwala na zmianę rozmiaru tekstu. Internet Explorer pozwoli na zmianę wielkości czcionki tylko i wyłącznie w przypadku, gdy jej wielkość, ustalona za pomocą styli CSS, jest wyrażona w jednostkach em a nie w pikselach. Jednostka em jest względna i oznacza wysokość aktualnie używanego pisma. Większość czcionek zbudowana jest w taki sposób, że szerokość dużej litery M oznacza jednostkę 1em. Osiągnięcie możliwości płynnej zmiany wielkości tekstu jest dużo trudniejsze niż może się wydawać. W przypadku ciągłego tekstu na jednolitym tle jest to dość proste, problemy zaczynają się gdy stosujemy tło graficzne dla elementów tekstowych, które nie będzie mogło ‘rozciągać’ się wraz ze zwiększającym się tekstem. Istnieją pewne techniki pozwalające na pocięcie grafiki na mniejsze elementy, które można w razie potrzeb powtarzać względem osi X lub Y aby osiągnąć wizualny efekt rozciągania tła wraz z tekstem.

Użytkownicy z przeglądarkami WAP

Starsze modele telefonów komórkowych posiadają możliwość przeglądania stron WWW za pomocą przeglądarek WAP (Wireless Application Protocol). Przeglądarki te nie renderują styli CSS, czyli przeglądane strony internetowe wyświetlane są w czystej postaci XHTML. Jest to kolejny powód dla którego warto używać semantycznie poprawnego kodu. Przeglądarki WAP mają pewne domyślne ustawienia, dzięki którym mogą wyświetlać sformatowany tekst. Dlatego znaczniki tytułów <h...> będą wyświetlone jako pogrubione i nieco większe, elementy list będą wyświetlone w tejże postaci, linki będą podkreślone i niebieskie. Mimo, że jest to bardzo podstawowe formatowanie jest ogromnie pomocne dla użytkowników tego typu urządzeń.

Coraz częściej mówi się o równości wszystkich użytkowników w dostępie do informacji bez dyskryminacji ze względu na jakiekolwiek kryteria w tym stopień sprawności – dlatego poprawne zbudowanie serwisu może zaoszczędzić właścicielom późniejszej jego przebudowy, jest ukłonem w stosunku do użytkowników z upośledzeniami i pomocną dłonią na którą czekają.


Skocz do góry strony ↑